02 okt De seizoenen veranderen, en nu?

Vroeger, toen we nog als jagers en vissers leefden, was het cruciaal om creatief en inventief te zijn. Creatief zijn had nog niks met kunst te maken. En inventief zijn had nog niks te maken met uitvinden. Beiden waren een pure noodzaak om te overleven. Om dagelijks te kunnen eten en een dak boven je hoofd te hebben. Rustig achterover leunen was er niet bij. Je moest scherp zijn. Altijd. Veel mensen schijnen te zijn vergeten dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen leven. Ze zijn teveel afhankelijk geworden van anderen en van het systeem. Ze weten niet meer hoe het voelt om inventief en creatief te moeten zijn om een toekomst voor zichzelf en hun gezin veilig te stellen. Echter de tijden zijn aan het veranderen. We gaan van een tijd waarin je ‘alles kunt worden’ naar een tijd waarin je ‘alles moet kunnen worden’.

De laatste decennia groeide de economie hard. De banen lagen voor het oprapen en vaak kon je vrij gemakkelijk doorstromen van je studie in een baan die je veertig jaar deed. Dat gaat niet meer. Het is net als destijds met de jagers en de vissers: als de seizoenen veranderen is het absoluut noodzakelijk om je overlevingstechniek aan te passen. Als het destijds winter werd was het cruciaal om op een andere manier te gaan jagen dan in de herfst of in de zomer. Zo geldt dat ook voor onze economie. Alleen voor de huidige economie geldt dat de seizoenen elkaar sneller opvolgen en veranderlijker zijn dan ooit.

Creatief en inventief zijn als leraar
Een voorbeeld van een groep die het de laatste jaren zwaar te verduren heeft, zijn de leraren in het speciaal onderwijs. De groep die verantwoordelijk is voor het geluk en onderwijs van kinderen die, volgens een vrij arbitraire maatstaf, net iets anders zijn en behoefte hebben aan speciaal onderwijs. Een nobele groep leraren dus. Helaas speelt de overheid regelmatig met de grens die bepaalt wanneer kinderen al dan niet naar het speciaal onderwijs gaan. Hierdoor zijn er de ene vier jaar meer docenten nodig in het speciaal onderwijs dan de volgende. Dit is afhankelijk van de minister van Onderwijs, die deze grens bepaalt al naar gelang er meer of minder bezuinigd moet worden. Speciaal onderwijs is duurder dan regulier onderwijs dus onlangs werd deze grens naar beneden bijgesteld zodat men meer kinderen in gewone klassen kon stoppen. Met als gevolg dat er minder docenten voor het speciaal onderwijs nodig waren. Het seizoen veranderde drastisch voor hen. De meeste leraren waren ten einde raad. Wat moesten ze toch gaan doen nu hun baan op de tocht stond?

Sommigen hadden al bijna een WW- uitkering aangevraagd en zaten bij de pakken neer. Ze waren niet in staat om in te zien dat ze met hun bijzondere talenten, opleiding en jarenlange ervaring, uitermate geschikt waren voor veel andere banen. Banen in het regulier onderwijs, banen in HR, banen als adviseurs, of als zelfstandige ondernemers om hun eigen dromen achterna te reizen. In plaats van creatief en inventief met de seizoensverandering om te gaan, wezen ze met de vinger naar elkaar, naar de minister en naar het UWV. Gelukkig zijn er ook mensen zoals Jasper, docent in het speciaal onderwijs, een inspiratie voor ons en een prachtig voorbeeld van wonderlijk werken:

“En dan ben je ineens overtallig verklaard. Je hebt al jaren laten zien dat je een geweldige inspiratie bent voor de kinderen in je klas. Slechts omdat je als één van de laatsten erbij bent gekomen, word je rücksichtlos geschrapt. Niks gekeken naar functioneren of toegevoegde waarde ten opzichte van leraren die al 30 jaar voor de klas staan. Daaaag!
Voor je het weet zit je thuis. Je hebt voor een baan in het speciaal onderwijs gekozen omdat je dat werk fantastisch vind. Je wilt niet in HR, niet zelf ondernemen. Je hebt zo ontzettend veel passie voor het speciaal onderwijs. Opeens denk je: ‘ik ga gewoon waar de kinderen gaan’. Ik wil zeker weten dat de kinderen die vanaf volgend jaar niet meer naar het speciaal onderwijs kunnen, niet in een gat vallen. Zij zitten straks in volle klassen met simpelweg andere onderwijsbehoeften, ik maak een presentatie die hun nieuwe docenten inspireert en doorspekt met de kennis en inventieve methoden die ik al die jaren heb ontwikkeld, gebruikt en gegeven. Ik ga naar een aantal ‘gewone’ basisscholen in mijn omgeving en ik geef de presentatie aan het onderwijsteam aldaar zodat zij de kinderen beter begrijpen. Ik ga op mijn manier door met helpen.”

Een goed voorbeeld, uit het echte leven, van iemand die zo toegewijd is aan het helpen van kinderen met speciale onderwijsbehoeften, dat de vorm ondergeschikt kan zijn. Ja, een vaste baan op een school voor speciaal onderwijs is ideaal. Maar als dat niet (meer) kan, heeft hij een alternatief waardoor zijn kennis alsnog in dienst staat van de kinderen. Op politiek heeft hij geen invloed. Wel op hoe hij er zelf mee omgaat en omheen gaat. Een inventieve en creatieve manier om op een andere manier te gaan jagen en vissen. De seizoenen gaan veranderen en in de winter is zijn kennis ook waardevol. Hij gelooft in zichzelf! Hij heeft op een andere manier naar zijn situatie gekeken! Misschien is het niet de oplossing voor het probleem van iedereen, maar wie niet probeert heeft bij voorbaat verloren.

Voor jou betekent dit dat je niet alleen creatief en inventief mág zijn, als de seizoenen veranderen zul je het moeten zijn! Het wordt simpelweg cruciaal dat je een beroep kunt doen op andere talenten dan die waar je de laatste jaren mee vooruitkwam. Door je nu te realiseren dat je zelf verantwoordelijk bent voor jouw geluk, kun je stappen gaan zetten om je lot in eigen handen te nemen. En van ‘je lot in eigen handen nemen’ is het nog maar een kleine stap naar ‘je eigen dromen najagen en een ontzettend mooi leven voor jezelf creëren waarin jij je dromen waarmaakt!’ Ieder seizoen is dan plotseling een nieuw feestje. Waar wacht je nog op?

Steven Zwerink
szwerink@gmail.com

Steven heeft nog nooit full-time gewerkt en is ook niet van plan dat ooit te gaan doen. Wel reist hij samen met Diana full-time de wereld rond en denkt en schrijft hij veel over thema's als geld, tijd, werk, bezit en ondernemerschap.